گزارش صعود بر فراز قله آرارات

خرابی راهها باعث میشود تا وسایط راه یکساعته را در4-5 ساعت بپیمایند که این خود باعث بلند رفتن کرایهِ موتر اشخاص و مواد مورد نیاز مردم که از دیگر شهر ها منتقل میشود، میگردد. باالاخره بعد از یکجا شدن آبهای اوشنگان ، حضرت سعید ، غرمی ، جخان ، خستک و آب فرغامیرو بدریای خروشان و تمام عیار تبدیل شده ، از دروازهِ جنوبی جرم وارد این شهر میشود، در ولسوالی جرم آب درهِ پشکان که بنام ” درگاو” و آب خاش که بنام” درگاو” نوی جرم یادمیگردد ، نیز با دریای جرم یکجا میشود .

در اوایل چلم ها را از سفال میسا ختند که بعد ها آنرا از مس و برنج ساختند ، چینایی ها چلم را برای بار نخست از چینی ساختند. آنانیکه نصوار دهن استعمال میکنند در پیش چشم دیگران با تف کردن در تفدانی که البته به نظر خود شان خوشایند است باعث ایجاد کراهت و ناخوشی دیگران میشود ، در صورت نبودن تفدانی، نصواری های در زیر فرشها و دیوار ها تف میکنند که عمل بسیار بی ادبانه و اذیت کننده است بزرگترین مشکلات را بمردم یکعده سگرتی های بی ادب ، بی معاشرت و فضول ایجاد میکنند ، وارد شدن سرسام آور سگرت بکشور شده تا اکثر جوانان شهری و دهاتی با درجات مختلف کلتوری و فرهنگی دست به سگرت نوشی زنند که بعضی ازین افرادکوچکترین بهرهء از تربیت و معاشرت ندارند.

کسانی را که از استعمال چلم ، نصوار و سگرت دوری میگزیدند به استهزا میگرفتند که این رسم هنوز رواج دارد مقولهِ مزخرف و شنیع کله بی عمل کدوست هنوز استعمال زیاد دارد. در اکثر کشور های رو به انکشاف بخش اعظم مردم در زمان طفولیت با ویروس هیپیاتیت مواجه میشوند که از این جمله 8-10% افراد به هیپاتیت ویروسی دایمی مبتلا می گردند، در مناطق که این نوع هیپاتیت عمومیت دارد تلفات ناشی از سرطان جگرجای سوم را دارد،در حوزه اما زون وبخشهای جنوبی اروپای مرکزی و شرقی نیز انتشار ویروس در سطح بالا میباشد. به منطقه ای در کوه منطقه مرگ گفته می شود که ارتفاعی بیشتر از هشت هزار متر داشته باشد، زیرا اکسیژن در این ارتفاع بسیار کم است و مرگ بدن با از بین رفتن سلول ها آغاز می شود و همچنین خطر حمله قلبی و سکته افزایش یافته و بدن را مختل می کند.

اینکه تنباکو نوشی از چه زمانی در هیکلی نصوار دهن ، چلم و نصوار بینی در افغانستان رواج یافته تا حدی روشن نیست اما قبل از ترویج سگرت نوشی استعمال تنباکو به اشکال فوق در میان مردم افغانستان عمومیت داشت. کمپاین تبلیغاتی وسیعی که از طرف تاجران و رواج دهندگان سگرت براه انداخته شده بود از یکسو و حس کنجکاوی مردم از سوی دیگر با گذشت زمان وزنه را به نفع معامله گران تنباکو در جهان تعغیر داد در حال حاضر میزان تنباکو نوشی به حدی افزایش یافته است که تهدید جدی را متوجه جامعهِ جهانی و رمدم کشور ما نموده است.

در کشورهای پیشرفته ( امریکای شمالی واروپایی غربی ) شیوه انتقال مر ض فرق میکند.در این ممالک تا کشف واکسین در33% واقعات ویروس از طریق مادر به طفل واز طریق طفل به طفل انتقال می کرد اما بعد از کشف واکسین این فیصدی به پیمانه وسیعی کاهش یافت. آخرین تحقیقات علمی در مورد اضرار تنباکو نشانداده است که دود سگرت برای افراد غیر سگرتی که آنرا در محیط تنفس میکنند( خصوصاَ برای کودکان ) بمراتب بیشتر از اضرار آن برای خود سگرتی ها میباشد.بناءً افراد غیر سگرتی باید ازین مسله آگاهی کامل داشته باشند و از سگرت کشی افراد در مجامع عام سر بسته ، موترها و خانه ها جلو گیری بعمل آرند.همین اکنون در اکثر کشور های دنیا قیودات جدی بالای سگرتنوشی وضع شده است، تا چند ماه قبل سویدن را جهنم سگرتی ها میگفتند ، کشور بوتان دو هفته قبل شدید ترین قانون را در مبارزه با سگرت نوشی جاری ساخت به اساس این قانون سگرت مانند هیرویین و تریاک منع شد، اگر کسی در جریان استعمال آن دستگیر شود به پرداخت دوصد دالر جریمه و زندان محکوم میشود، در صورتیکه رستورانها به عرضهِ سگرت متهم شوند و این امر ثابت شود بر علاوهِ پرداخت رستوران آنها بسته میشود.

پاپ رهبر کلیسای کاتولیک در نیمهِ دوم قرن 16 حکمی را مبنی بر تحریم مصرف تنباکو صادر کرد که به ثمر ننشست ، خلیفه عثمانی نیز برای استعمال کنندگان تنباکو جزای مرگ را تعین کرد ، متاسفانه این همه اقدامات وواکنشها در جلو گیری از شیوع تنباکو نوشی موثر واقع نشد و سگرت نوشی بتدریج راه خود را در میان جوامع مختلف بشری باز نمود. کودکان همه فریاد میزنند باز گل بدخشی ، باز گل بدخشی!

اتوموبیل هایی می بینیم که با گل های خوشرنگ آرایش گردیده و عروس و داماد های امیدوار را برای فیلم برداری یادگاری به جل می آورند. قدم نحس سگرت در زمان حکومت امیرحبیب الله ، پدر امان الله خان به افغانستان رسید ، زمانیکه سردار نصر الله از لندن بکابل آمد ، سگرتنوشی را منحیث سوغات با خود آورد که بعدها امیر حبیب الله هم به سگرت عادت کرد ، محمود طرزی و شماری دیگری از درباریان نیز پدیدهء سگرت نوشی را با خود از خارج آوردند ، همچنان ترکهای که در نقش مشاورین به افغانستان آمدند با خود قطی های سگرت را آوردند ، تا سال 1304 سگرت نوشی مخصوص درباریان و خواص بود که البته این را یک افتخار و نماد ترقی و روشنگرای میدانستد ، متاسفانه بعد ازان تاریخ این زهر روح و روان به تدریج راه خود را در میان مردم عوام کشور نیز باز کرد و روز بروز به تعداد علاقمندان سگرت افزوده شد هر چند شاه امان الله تدابیری را جهت چلو گیری از سگرت نوشی اتخاذ کرد اما موثر واقع نشد.معامله گران و فروشندگان سگرت جهت تشویق مرد م به سگرتنوشی تبلیغاتی گوناگونی را براه می انداختند ، میگفتند که سگرت رنج را گل میکند، سرفه و ریزش را درمان میکند ، سردرد و دندان درد را درمان میکند و هزاران دروغی دیگر.

کوههای خواجه محمد همچون دیوارهای بلند ، شهرجرم را احاطه کرده ، در نهایات جنوبی و شمالی با اندکی فاصله گیری از هم دو دروازهِ طبیعی را باز مانده اند که بدین ترتیب شهر جرم به حصار طبیعی ماند که دو دروازه اساسی دارد. ما از این کتاب، تنها آن بخشیهائی را در نظر داریم که در بارۀ “پامیر” و یا در بارۀ مناطق نزدیک و ماورای پامیر میچرخد. در این منطقه مردم در فصل تابستان برای یافتن علفزارهای تازه، گلههای گوسفندان، بزها و اسبهای خود به مناطق ییلاقی تابستانی میبرند. همان بود که هوای حال به سرش زد ، تقدیر کارساز ، سر و کارش را با حضرت” شاه معصوم ولی الله” ، یکی از ستارگان آسمان معرفت آنزمان ، گره زد ، این عارف وارسته که یکی از مرشدین بزرگ و نامدار طریقهِ نقشبندیه بود ، عطش سیری نا پذیر غیاثی رافرو نشاند و او را از خم وحدت سیراب کرد ، سر انجام غیاثی با کوله باری از داشته های علم قال و میخانهِ از علم حال وارد زادگاهِ خویش ، جرم شد ، دست به ارشاد زد و تشنگان وادی علم و معرفت را سیراب نمود ، ازینکه در زمان غیاثی ، مرکز اداری و سیاسی امارت بدخشان ، شهر فیض آباد بود ، همانگونه که رسم است همیشه اهل علم و فرهنگ در پایتخت های امیر نشین سکنی میگزینند که اگر چنین نکنند ، امرا و حکومتگران آنان را جهت رونق بخشیدن پایتختهای خویش ، به شهرهای بزرگ فرا میخوانند ، غیاثی نیز در شهر فیض آباد مسکن گزین شده و تا دم واپسین ، عاشقان دلسوختهِ مکتب عرفان را از فیض خویش بهره مند گردانید ، تا اینکه در سال 1182 هجری قمری دعوت حق را اجابت نموده ، به ملاقات رفیق اعلی شتافت.

حدود ساعت ۶ همگی جهت بازدید از شهر روانه کوچه و خیابان های شهر وان شدیم. ایشان پیروی از دستورهای حضرت امام رحمه الله را واجب دانسته و می گفتند: “نظر من در مسائل کشور همان است که امام می گویند”. اگر به کوهنوردی و ورزش های هوازی علاقه مند هستید، گردش و تفریح در پارک کوه صفه برای شما یک انتخاب عالی خواهد بود. گردش خورشید چون افسری پیرامون جهان است. آمادگی جسمانی در این سفر بسیار مهم است اما مهمتر از آن، آمادگی ذهنی است.

در بخش شمال شرقی غار شکارچیان، مرتفعترین غار بیستون به چشم میخورد. شخص چلم کش را “چلمی “میگفتند در دربار شاهان چلمهای بزرگ را با سر خانه های بزرگ “چاق” میکردند که سر خانهِ آن یک خورد یا بیشتر ازان تنباکو را گنجایش داشت ، پیپ آن در حدود 3-4 متر طول داشت که از مادهء رابر مانند ساخته میشد که قابلیت انحنای زیادی داشته و بهر طرف پیچ و تاب میخورد ، از بسکه چلم عمومیت داشت دختران جوان برای نامزد خود خریطهِ را از گلابتون میدوخت و بنام خریطهء تنباکو برایش هدیه میداد.چلمچی های دوره گرد در بازار ها و محلات عام چلمهای بزرگ را به کمر بسته از صبح تا شام هر طرف میگشتند و چلم بکشید گفته فریاد میکردند، چلمی های فاقه کش در مقابل پولی اندک چند دود چلم میکشیدند و خمار خود را میشکستند.

مردم این دیاردر طول حاکمیت های مستعجل نظامهای شاهی ، جمهوری ، دموکراتیک ، اسلامی ، موقت و انتقالی ، همدردی و همکاری نا چیزی را در عرصهِ عرضهِ خدمات اساسی عمرانی ، اقتصادی ، صحی وتعلیم و تربیه به استقبال نشسته اند. هما نگونه که جویباران و چشمه ساران دامنه های هندوکش و پامیر بوئهم پیوسته کوکچه و جیحون را ساخته اند، شما هم ! هندوکش رشتهکوهی در افغانستان است. بیایید وحدت هندوکش و پامیررا نرد بان ساخته بر بام دنیا گام گذاریم . به اعتقاد او این دروازه بان از نظر فنی از عابدزاده بهتر بود، اما تلاش و ممارست شدید احمدضا و روحیه مثال زدنی او در نهایت باعث رسیدن عابدزاده به تیم ملی شد.

دریای جرم مانند یک نوار در سر تا سر شرق شهر جرم کشیده شده است که جرم را در شرقی ترین کرانهِ آن بدو بخش نا مساوی اما موازی تقسیم میکند.دریای جرم که درین ناحیه بنام” دریای کبوت “نیز یاد میشود پیکرهِ اصلی در یای کوکچه است که از سلسله کوههای جنوبغربی ” انجمن ” سر چشمه میگیرد، تا قریه اسکازر بنام دریای انجمن یاد میشود ، قبل از رسیدن بمرکز اسکازر آب اسکازر که از حوض رخو سر چشمه میگیرد با آن یکجا میگردد ، در شرق اسکازر مرکزولسوالی کران و منجان فعلی دریای منجان که منشا آن کوههای منجانست ، با آن یکجا میگردد.

کوهستان عرصه بی کران هنرنمایی خالق بی همتاست. پیرامون آن را کوهستان فراگرفته است که با راههای مواصلاتی ، شهرها و آبادیهای خرم ، زیباک ، خان آباد و منطقة واخان را به هم می پیوندد. درهِ پشکان یکی از جملهِ زیبا ترین دره های بدخشان زمین به شمار میرود که بنوبهِ خود دارای صدها چپ درهِ دیگر میباشد ، در دل هرچپ دره صد ها دره چه و در دامان هر دره چه ، صدها چشمه و کور چشمهِ شفاف ، با آبهای شیرین و چنان خنکی ، دامن گسترده اند که در گرمترین فصل سال هم نوشیدن آن دل و گرده میخواهد ، هر نقطه ، هر دره و هر چشمه سار ، در درهِ پشکان ، نام بخصوص خود را دارد ، تعداد چشمه ساران این دره را بیشتر از هزاران بر شمرده اند.

دیدگاهتان را بنویسید